دهیدرواپی آندروسترون سولفات فراوان ترین آندروژن موجود در خون مردان و زنان عمدتاً توسط غدد فوق کلیوی تولید میشود که در زنان 50 درصد از آن توسط تخمدان ها، 10 درصد به وسیله قشر غده فوق کلیوی و 40 درصد از طریق تبدیل محیطی تولید می شود(14, 15). دی هیدرواپی آندروسترون سولفات ذخایر بالقوه ای هستند که می توانند در بافت های محیطی به تستوسترون تبدیل شوند(12) که در زنان اهمیت این تبدیل بیشتر بوده زیرا یک مسیر مهم در بیوسنتز تستوسترون است(16) و به ویژه DHEAS، پیش ماده اصلی این تبدیل محسوب می شود(17). دوران یائسگی با کاهش استروژن، هورمون رشد، هورمون رشد شبه انسولین و DHEA، کاهش سنتز پروتئین ماهیچه و افزایش در عوامل کاتابولیک مانند التهاب در ارتباط است(21). کورتیزول معروف ترین گلوکوکورتیکوئید بدن است که از غده فوق کلیوی ترشح میشود(22) و با تأثیر کاتابولیکی خود به شکستن پروتئین، گلوکز و لیپیدها و نیز حفظ فشار خون و تنظیم سیستم ایمنی بدن کمک می کند(23). افزایش کورتیزول با کاهش ترشح تستوسترون(اثر مهاری غیر مستقیم روی ترشحLH ) در ارتباط است؛ چرا که نسبت آنابولیسم به کاتابولیسم در بدن کاهش مییابد(12). افزون بر آن، سطوح بالای کورتیزول خون ممکن است فرایند گلوکونئوژنز را در کبد تحریک و انرژی تولید کند(26-23). این هورمون از بافت های دیگر بدن مانند عضله اسکلتی، چربی و کبد آزاد میشود(27). شایان ذکر این که هم زمان با کورتیزول، DHEA در پاسخ به استرس رها می شود(28). نشان داده شده که در بافت های مختلف بدن DHEA اثر ضدکورتیزولی دارد(17).
محققین نشان داده اند که با افزایش سن، سطح پایه هورمون کاتابولیک کورتیزول زنان افزایش می یابد. کاهش نسبت هورمون های آنابولیک به کاتابولیک در افراد مسن ممکن است با کاهش قدرت و افت بار ارتباط داشته باشد. در واقع نسبت آندروژن ها به کورتیزول بیان کننده تعادل متابولیسم آنابولیک و کاتابولیک عضله است. آندروژن ها و کورتیزول به عنوان مهم ترین تنظیم کننده ها در سازگاری به تمرینات قدرتی مطرح می باشند(12). بین سال های50 تا80 زندگی، تقریباً 30 درصد از حجم عضلات کاهش مییابد. این کاهش حجم با ضعف عضلانی، افزایش خستگی و عملکرد نامناسب و در نهایت آتروفی شدن عضلات به ویژه فیبرهای تند انقباض یا همان نوع 2، در افراد سالمند همراه است. کاهش قدرت عضله در اثر آتروفی شدن در افراد سالمند ممکن است سبب کاهش توانایی فرد در انجام حرکات سریع شود و خطر سقوط وی را تشدید کند. دلشاد و همکاران(1390) نتیجه گرفتند که انجام تمرینات قدرتی با تراباند تا حدودی از ناتوانی عضلات، ناشی از پیشرفت سارکوپنی(کاهش حجم عضلات) در این سنین پیشگیری می کند(29). یکی از روش های افزایش توده عضلانی در افراد مسن، تمرین مقاومتی است. تحقیقات نشان داده اند حتی یک جلسه تمرین مقاومتی می تواند با افزایش حاد هورمون های آنابولیک طی تمرین، محرک فرایندهای سازگاری مرتبط با افزایش سنتز پروتئین های عضله باشد(12). همین طور افزایش قدرت عضلانی در نتیجه تمرین مقاومتی به وسیله مکانیسم های متفاوتی چون تغییرات تستوسترون، کورتیزول و نسبت تستوسترون به کورتیزول، تغییرات مقدار فاکتور رشد شبه انسولینی به کورتیزول و دیگر متغیرها ایجاد می شود. تمرین مقاومتی قدرت عضلات اسکلتی را از طریق سازوکارهای فیزیولوژیکی متفاوتی که در ارتباط با فاکتورهای عصبی، هایپرتروفی عضله اسکلتی و تغییرات هورمونی می باشد افزایش میدهد(30). صورتی جابلو و همکاران(1390) دریافتند که متعاقب یک جلسه تمرین مقاومتی، نسبت تستوسترون به کورتیزول در زنان یائسه تغییر معنیداری نیافت. هم چنین یک جلسه تمرین مقاومتی می تواند سطوح آندروژن ها را در زنان مسن افزایش دهد و از این نظر می تواند برای سلامت و تندرستی آن ها ضروری باشد(27). هاکینن[9](2000) نتیجه گرفت که سطوح تستوسترون متعاقب یک جلسه تمرین مقاومتی شدید افزایش معنی داری نداشت(31). آقا علی نژاد و همکاران(1392) دریافتند که با توجه به نقش تمرین مقاومتی در ایجاد یک وضعیت آنابولیک پس از ورزش، به نظر می رسد که زنان جوان می تواند انواع مختلف تمرین مقاومتی را به منظور بهبود عملکرد فیزیکی خود استفاده کنند. این نتیجه گیری نیاز به تحقیقات بیشتر دارد(32).
با این که به نظر می رسد سطوح آندروژن ها و کورتیزول افراد جوان تحت تاثیر تمرین قرار می گیرد، اما توافق نظر درباره همین تغییرات در افراد مسن وجود ندارد(12). از سوی دیگر، در برخی
پژوهشها(33،34) حجم کم نمونه، از اعتبار آن ها کاسته است. تمرینات مقاومتی، با توجه به شدت و مدت اجرای آن ها، می تواند آثار متفاوتی داشته باشد؛ لذا بیشتر برنامه های تمرینی استفاده شده در پژوهشهای قبلی، تأثیر حاد برنامه های تمرینات مقاومتی را بررسی کرده اند؛ اما درباره پاسخ آندروژن ها و کورتیزول به تمرینات مقاومتی درازمدت در زنان یائسه، اطلاعات اندکی در دست است. از طرفی، بر پایه توصیه های “کالج امریکایی طب ورزشی” مبنی بر تأثیر مثبت تمرینات مقاومتی بر حفظ سلامت عمومی سالمندان(35) و نیز با توجه به تناقضات موجود در تحقیقات قبلی، هدف این پژوهش، بررسی آثار تمرین مقاومتی بر پاسخ های سازشی آندروژن ها و کورتیزول زنان یائسه تعیین شد.
ضرورت و اهمیت پژوهش
امروزه با پیشرفت در زمینه های پزشکی، اقتصادی و اجتماعی میزان مرگ و میر کاهش یافته و امید به زندگی افزایش یافته است. یکی از جدی ترین مشکلاتی که جامعه جهانی را نگران کرده، چگونگی تأمین مراقبت های بهداشتی(تندرستی) افراد سالمند است(30). دوران یائسگی با تغییرات هورمونی، بیولوژیکی و بالینی همراه است(21). سطوح هورمون آنابولیک تستوسترون در زنان همراه با افزایش سن کاهش یافته و سطوح پایه کورتیزول افزایش می یابد(33،36). در چندین تحقیق مشاهده شده که کاهش هورمون های آنابولیک و آندروژن ها با افزایش غلظت های پایه کورتیزول در افراد مسن همراه میباشد. چندین مطالعه نشان داده اند که افزایش ترشح کورتیزول در افراد مسن با اختلال در رشد شناختی، کاهش نرونهای هیپوکامپ و ضعف عضلانی همراه است(36). کاهش آندروژن ها در زنان مسن موجب کاهش قدرت عضلانی، تراکم استخوان و میل جنسی شده و هم چنین سبب احساس خستگی و افسردگی میگردد(12).
توده عضلانی انسان طی فرایند پیری به ویژه بعد از دهه ششم زندگی در هر دو جنس کاهش می یابد(38-36)؛ تا آن جا که در دهه دوم زندگی، در مقایسه با سن 80 سالگی یک اختلاف 40 درصدی در توده عضلانی دیده می شود(39). این کاهش قدرت عمدتاً ناشی از کم شدن اندازه و تعداد تارهای عضلانی به ویژه تارهای تندانقباض(36،37،39،40) و تغییرات در واحد های حرکتی و سیستم عصبی مرکزی و محیطی است(39). کاهش نسبت هورمون های آنابولیک به کاتابولیک در افراد مسن ممکن است با کاهش قدرت و کاهش در بار کار بیشینه که همراه با افزایش سن رخ می دهد، ارتباط داشته باشد(36). در واقع، نسبت آندروژن ها به کورتیزول بیان کننده تعادل متابولیسم آنابولیک و کاتابولیک عضله است. هورمونهای آنابولیک و کورتیزول به عنوان مهم ترین تنظیم کننده ها در سازگاری به تمرینات قدرتی مطرح هستند(12). سطوح پایین تستوسترون ممکن است عامل محدودکننده ای در توسعه قدرت باشد؛ چرا که تستوسترون می تواند از طریق بهبود عملکرد سیستم عصبی منجر به توسعه قدرت شود؛ چنان که نشان داده شده است افزایش قدرت طی تمرینات مقاومتی، با افزایش تستوسترون ناشی از آن رابطه زیادی دارد. تحقیقات نشان داده اند که تستوسترون، اندازه و سنتز پروتئین عضله را افزایش می دهد(41). همچنین تستوسترون در عملکرد بهینه سیستم عصبی و افزایش نوروترانسمیترها مؤثر است و بدین ترتیب نیز در گسترش قدرت مطرح می باشد(24،42).
در مقابل عواملی مانند یائسگی که حجم استخوان را در طول یک دهه تحت تأثیر قرار می دهند؛ فعالیت ورزشی می تواند اثر مثبتی بر توده استخوانی در طول زندگی بگذارد. ورزش به ویژه اگر با تحمل وزن بدن همراه باشد از طریق اعمال فشارهای مکانیکی بر استخوان باعث حفظ و حتی افزایش توده استخوانی میشود(21).
سطوح آندروژن ها در حد مطلوب باعث حفظ بهینه تراکم استخوان می شود(43). حفظ ذخایر پروتئینی عضلات در فرایند پیر شدن اهمیت دارد؛ چرا که همراه با افزایش سن، حجم توده عضلانی کاهش می یابد. یکی از روش های افزایش توده عضلانی در زنان مسن، تمرینات مقاومتی است(44). افزایش های کوتاه مدت و تکرار شونده تستوسترون که توسط برنامه تمرین مقاومتی ایجاد می شود، تا حدی می تواند تحلیل عضلانی و کاهش قدرت همراه با آن را بهبود بخشد(43). با این حال تحقیقات کمی وجود دارد که پاسخ آندروژن ها را به تمرین مقاومتی در زنان مسن نشان داده باشد(31،33،45).
با توجه به تأثیر تمرینات مقاومتی در کاهش ذخایر چربی، افزایش توده عضلانی، بهبود ترکیب بدنی و تعدیل التهاب از یک سو و بنابر توصیه دانشگاه آمریکایی طب ورزشی مبنی بر فواید مسلم تمرینات مقاومتی در پیشگیری از بروز و توسعه بیماری های مزمن مرتبط با افزایش سن نظیر بیماری های قلبی عروقی از سوی دیگر(46)، پژوهش حاضر در صدد پاسخ گویی به این سوال است که آیا هشت هفته تمرینات مقاومتی بر پاسخ های سازشی آندروژن ها و کورتیزول زنان یائسه تأثیر دارد یا خیر؟
اهداف پژوهش
هدف کلی:
تأثیر هشت هفته تمرینات مقاومتی بر پاسخ های سازشی آندروژن ها و کورتیزول در زنان یائسه
اهداف اختصاصی:
- تعیین تأثیر هشت هفته تمرینات مقاومتی بر سطح تستوسترون در زنان یائسه
- تعیین تأثیر هشت هفته تمرینات مقاومتی بر سطح دهیدرواپی آندروسترون سولفات در زنان یائسه
- تعیین تأثیر هشت هفته تمرینات مقاومتی بر سطح کورتیزول در زنان یائسه
- تعیین تأثیر هشت هفته تمرینات مقاومتی بر نسبت تستوسترون به کورتیزول در زنان یائسه
- تعیین تأثیر هشت هفته تمرینات مقاومتی بر نسبت دهیدرواپی آندروسترون سولفات به کورتیزول در زنان یائسه
. Androgens
. Androstenedion
. Dehydroepiandrosterone(DHEA)
. Dehydroepiandrosterone sulfate(DHEA-S)
. Growth Hormone(GH)
. Insulin-like growth factor 1(IGF-1)
. Luteinizing Hormone(LH)
. Sarcopenia
. Hakkinen
. American College of Sports Medicine(ACSM)
. hippocamp
فرم در حال بارگذاری ...